Nieuwsbrief

Wat is geluk en hoe word je gelukkig?

01-11-2018

Geluk lijkt tegenwoordig vanzelfsprekend te zijn. Als we niet gelukkig zijn, dan hebben we dit aan onszelf te wijten, alsof we geluk in eigen hand hebben. Maar wat betekent het eigenlijk om gelukkig te zijn? Is geluk een consumptieproduct, een ‘product’ dat we als individu kunnen kopen of ruilen? Hoe kunnen wij überhaupt gelukkig worden? En nog belangrijker, wat is geluk?

Hoewel dit fundamentele vragen zijn – want niemand wil ongelukkig zijn – is het niet zo eenvoudig om ze te beantwoorden. De vluchtigheid van ons dagelijks leven biedt steeds minder ruimte voor broodnodige reflectie op ons idee van geluk. Het is dan ook geen toeval dat er dit najaar twee boeken verschijnen die precies over dit thema gaan.

Geluk: CederströmZo onderzoekt Carl Cederström in zijn boek Ons geluksideaal, dat in december verschijnt, wat ons in onze westerse maatschappij gelukkig maakt. Een geluksideaal, aldus Cederström, ‘is een expressie van wat mensen wensen en verlangen als het gaat om het goede leven’. Hij stelt dat in het Westen vooral het ideaal geldt van zelfontplooiing: we moeten onze innerlijke potentie realiseren, zowel in het persoonlijke leven als op ons werk, om zo het beste uit onszelf te halen. Als wij dat voor elkaar hebben, dan zijn wij pas ‘écht’ gelukkig.

Dit ideaal, dat is opgekomen in een tijd van rijkdom en overvloed, beheerst het Westen nu al bijna een eeuw. De mate van geluk lijkt als vanzelfsprekend gebaseerd op ‘veel geld verdienen’ en ‘doen wat we willen ten koste van anderen’. Maar deze observatie brengt volgens Cederström een tegenstrijdigheid met zich mee. Want hoe kan het dat in het huidige tijdperk dat wordt gekenmerkt door onzekerheid en schaarste, dit idee van geluk nog steeds wordt onderschreven?

Deze tegenstrijdigheid zorgt ervoor dat wij volgens Cederström op zoek moeten gaan naar alternatieven. Volgens hem is duidelijk geworden dat dit ideaal niet langer meer houdbaar is: het heeft zijn aantrekkingskracht verloren. Door na te denken over een nieuw geluksideaal kunnen wij ons huidige idee over geluk, dat wordt gekenmerkt door individualisme en economisch denken, opnieuw vormgeven. Daardoor kan er een nieuw ideaal tot stand komen, waarbij het niet gaat om marktwaarde en individualisme, maar om empathie en een gemeenschappelijke ervaring van geluk. Door te laten zien hoe ons huidige ideaal tot stand is gekomen en hoe dat aan vernieuwing toe is, biedt Cederström in Ons geluksideaal een nieuw perspectief op ons hedendaagse denken over geluk, samen met een verfrissend oog op de toekomst.

Geluk: Edith HallWaar Cederström een cultuurfilosofisch onderzoek doet naar ons huidige begrip van geluk en hoe dat aan verandering toe is, gaat het in het boek Wat zou Aristoteles doen? van Edith Hall over de vraag hoe wij in onze huidige samenleving gelukkig kunnen worden. In het boek, dat afgelopen oktober verscheen, maakt Hall duidelijk hoe Aristoteles’ ideeën vandaag de dag relevant zijn bij onze zoektocht naar het gelukkige leven, door ze in een hedendaags perspectief te plaatsen.

Zo kan Aristoteles ons helpen met het plannen van ons leven om het zo een goede en gelukkige richting op te sturen. Zijn ideeën zijn toepasbaar in de alledaagse praktijk, bijvoorbeeld bij een sollicitatiegesprek of bij het vinden van een partner. Het doel hierbij is altijd om ons leven te verbeteren, waarbij het van belang is dat elke situatie vraagt om een eigen inschatting. We maken eigen morele keuzes, maar we moeten beseffen dat we handelen in wereld, waarin mensen en zaken met elkaar verbonden zijn, en waarin relaties met andere mensen van grote betekenis zijn.

Voor Aristoteles is een gelukkig mens een goed mens, omdat het goede leven een leven is dat wordt beheerst door de rede en is toegewijd aan het ontwikkelen van de verschillende deugden (en ondeugden) die wij hebben. Dat maakt het, aldus Hall, onze verantwoordelijkheid om als individu gelukkig te worden. Dat wil alleen niet zeggen dat je constant ‘moet doen wat je wil’ ten koste van anderen, maar wel dat je per situatie moet onderzoeken wat nu de goede, en dus de gelukkigste keuze is.

Zo geloofde Aristoteles dat je jezelf kunt trainen om een goed mens te zijn. Dat kan door aan je deugden en ondeugden te werken en door per situatie te kijken wat je intenties zijn en hoe je in die situatie de beste keuze kunt maken. Het is bij uitstek een pleidooi voor meer reflectie met als doel om het gelukkige leven op een goede manier vorm te geven.

Zowel Cederström als Hall vindt het belangrijk dat wij goed nadenken over wat ons gelukkig maakt. Ze prikkelen ons om te kijken naar het perspectief vanwaaruit wij geluk benaderen. Dat wordt steeds belangrijker, omdat wij anders vast komen te zitten in de verschillende veronderstellingen over geluk, zonder eigenlijk daadwerkelijk gelukkig te zijn. In onze vluchtige maatschappij is het daarom noodzakelijk dat we nadenken over vragen zoals ‘wat maakt mij gelukkig’ en ‘hoe word ik gelukkig’, om zo onze zoektocht naar geluk vorm te geven. (Door Dennis Smits)

KOOP OF RESERVEER WAT ZOU ARISTOTELES DOEN? EN ONS GELUKSIDEAAL NU IN ONZE WEBSHOP BOEKENWERELD.COM

Geluk: Wat zou Aristoteles doen? Geluk: Ons geluksideaal

Ontvang 2x per maand artikelen van jouw favoriete auteurs, lees als eerste fragmenten uit nieuwe boeken, bekijk speciaal voor jou geselecteerde video’s en profiteer van unieke winacties en kortingen.